کارگاه و محل زندگی من در گوراب زرمیخ است، حدود چهل دقیقه رانندگی تا رشت. برای همین رشت را جزو محدودهٔ روزمره حساب نمی‌کنم و کار در آنجا را از قبل برنامه‌ریزی میکنم: معمولاً چند روز جلوتر هماهنگ می‌کنیم تا با ابزار و قطعهٔ کامل بیایم و کار در همان روز به نتیجه برسد. اگر مشکل فوری باشد، مثل بوی سوختگی از تابلو یا قطع کامل برق یک واحد، تماس بگیرید؛ اگر بتوانم خودم را برسانم می‌آیم و اگر نه، صادقانه میگویم و راه موقت امن را تلفنی توضیح میدهم.
بیشتر کارهایی که از رشت به من سپرده میشود به دو دستهٔ ساختمان برمی‌گردد. یکی خانه‌ها و مغازه‌های قدیمی اطراف بازار و سبزه‌میدان که سیم‌کشی‌شان چند دهه پیش انجام شده، ارت ندارند و بار امروز را تحمل نمی‌کنند. دیگری آپارتمان‌ها و مجتمعهای نوساز گلسار و منظریه که مشکل‌شان بیشتر در مشاعات است: تابلوی اصلی ساختمان، روشنایی راه‌پله، آیفون تصویری و دوربین مداربسته.
رطوبت رشت را هر کسی که اینجا زندگی کرده می‌شناسد. همین رطوبت و باران تقریباً همیشگی، دلیل بخش بزرگی از خرابی‌های برقی شهر است: ترمینال‌های زنگ‌زده، کلید محافظ جان که با هر بارندگی قطع می‌کند و قوطی‌های تقسیم که آب در آنها جمع شده. در این صفحه هم از این مشکلات نوشته‌ام و هم توصیه‌هایی آورده‌ام که بدون استخدام برق‌کار هم به کارتان میآید.
روش کارم در رشت همان است که در صومعه‌سرا و گوراب زرمیخ: اول بازدید و اندازهگیری، بعد برآورد مکتوب، و در پایان تحویل نتایج تست. قیمت ثابتی برای کاری که ندیده‌ام نمی‌نویسم، چون هزینهٔ سیمکشی یک آپارتمان در گلسار با یک خانهٔ آجری قدیمی در ضیابری هیچ شباهتی ندارد.
محله‌ها و نقاطی از رشت که کار میکنم
- گلسار
- منظریه
- بلوار معلم
- استادسرا
- حمیدیان
- ضیابری
- سبزه‌میدان
- بازار رشت
- فلکهٔ گاز
- گلباغ نماز
- بلوار گیلان
- پل عراق
- خیابان سعدی
- لاکان
- پیرسرا
روند هماهنگی و بازدید
- 01 تماس بگیرید یا در واتساپ پیام بدهید و بگویید کجای رشت هستید و مشکل چیست.
- 02 از تابلو برق، کنتور و محل ایراد چند عکس واضح بفرستید؛ اغلب از همین عکس‌ها معلوم میشود چه ابزار و قطعه‌ای لازم است.
- 03 یک روز مشخص را با هم هماهنگ می‌کنیم؛ کارهای رشت را چند روز جلوتر برنامه‌ریزی میکنم.
- 04 بازدید و اندازهگیری در محل انجام میشود و برآورد مکتوب، با فهرست کار و مصالح، پیش از شروع به شما میدهم.
- 05 پس از تأیید شما کار اجرا میشود و در پایان، نتایج تست عایقی، ارت و کلید محافظ جان را تحویل میدهم.
رطوبت و باران رشت: زنگ‌زدگی و قطع شدن کلید محافظ جان
رشت را شهر باران می‌نامند و این لقب برای سیمکشی ساختمان معنای خیلی مشخصی دارد. رطوبت هوا به داخل قوطی تقسیم، پشت پریز و داخل تابلو نفوذ می‌کند، روی پیچ‌ها و ترمینال‌ها می‌نشیند و به‌مرور اکسید می‌کند. اتصالی که اکسید شده مقاومتش بالا می‌رود، گرم میشود و همین گرما شروع بسیاری از سوختگی‌های تابلو و پریز است.
شکایت رایج دیگر، کلید محافظ جانی است که فقط در روزهای بارانی قطع می‌کند. معمولاً کلید خراب نیست و دارد کارش را درست انجام می‌دهد: جایی از مدار، مثلاً چراغ حیاط، پریز بیرونی، کابل زیرسقفی که از دیوار نم‌دار رد شده یا یک قوطی که آب در آن جمع شده، به زمین نشتی دارد. راه درست پیدا کردن همان نقطه با تست عایقی مدار به مدار است، نه برداشتن کلید یا گذاشتن کلیدی با حساسیت کمتر.
- برای فضای باز و حیاط فقط پریز و چراغ با درجهٔ حفاظت مناسب در برابر آب (حداقل IP65) استفاده کنید.
- ورودی کابل به قوطی‌های بیرونی را از پایین بگیرید تا آب روی کابل به داخل قوطی نرسد.
- اگر کلید محافظ جان فقط با باران قطع می‌کند، مدارهای بیرونی را یکی‌یکی جدا کنید تا مدار مشکوک معلوم شود.
- تابلو را در جایی نصب کنید که دیوار پشتش نم نکشد؛ در ساختمان‌های قدیمی گاهی جابه‌جایی تابلو ارزان‌ترین راه حل است.
خانه‌های قدیمی بازار و سبزه‌میدان: سیمکشی فرسوده و بدون ارت
در بافت قدیمی اطراف بازار، سبزه‌میدان و ضیابری هنوز خانه‌هایی هست که سیم‌کشی‌شان با سیم‌های روکش پارچه‌ای یا لاستیکی ترک‌خورده، فیوز کتابی یا فیوز مینیاتوری قدیمی و بدون هیچ سیم ارتی کار می‌کند. این سیمکشی برای چند لامپ و یک یخچال طراحی شده بود، نه برای کولر گازی، آبگرمکن برقی و بخاری برقی که امروز هم‌زمان روشن می‌شوند.
در این خانه‌ها پیش از هر چیز بررسی میکنم که کدام بخش را میشود نگه داشت و کدام باید عوض شود. گاهی لولههای داخل دیوار سالم است و میشود سیم را با کمترین تخریب از داخل همان لوله‌ها عوض کرد؛ گاهی لوله‌ای در کار نیست و باید مسیر تازه، روکار تمیز یا داخل گچ، طراحی کرد. در هر حال، اضافه کردن ارت و کلید محافظ جان بخش جدانشدنی کار است.
- نشانه‌های هشدار: پریز یا کلیدی که گرم میشود، بوی پلاستیک سوخته، چراغی که با روشن شدن کولر کم‌نور میشود.
- اگر سیم‌ها هنگام باز کردن پریز ترد هستند و روکش‌شان می‌ریزد، دست به آنها نزنید و بازدید بخواهید.
- پیش از نوسازی کابینت و کاشی، سیمکشی را انجام دهید؛ برعکسش یعنی دوباره تخریب.
چاه ارت در خاک رشت
سطح آب زیرزمینی در بیشتر نقاط رشت بالاست و خاک مرطوب است. این برای ارت در ظاهر خبر خوبی است، چون خاک خیس رسانای بهتری است، اما دو گرفتاری هم دارد: حفر چاه عمیق به روش رایج در شهرهای خشک اینجا اغلب به آب می‌رسد و ریزش می‌کند، و الکترود و اتصالات در خاک همیشه‌خیس زودتر خورده می‌شوند.
برای همین در رشت معمولاً به‌جای یک چاه عمیق، چند میلهٔ ارت مسی یا مس‌اندود با فاصلهٔ مناسب کوبیده و با سیم مسی بدون روکش به هم وصل میکنم، یا بسته به زمین، الکترود صفحه‌ای در عمق کمتر. اتصال‌ها با جوش احتراقی یا بست مخصوص زیر خاک انجام میشود، نه با پیچ معمولی که در یک سال زنگ می‌زند. عدد نهایی را با دستگاه ارتسنج اندازه میگیرم و در برگهٔ تحویل مینویسم.
- لولهکشی آب یا گاز ساختمان، ارت نیست؛ هرگز سیم ارت را به آنها نبندید.
- اگر چاه ارت ساختمان سال‌ها پیش زده شده، اندازهگیری دوباره ارزان است و خیال را راحت می‌کند.
- محل اتصال سیم ارت به الکترود باید قابل دسترسی و بازرسی باشد، نه زیر کف بتنی.
مجتمعهای نوساز گلسار و منظریه: مشاعات، آیفون و دوربین
در آپارتمان‌های نوساز گلسار و منظریه، سیمکشی داخل واحدها معمولاً قابل قبول است و ایرادها بیشتر در بخش مشترک ساختمان پیدا میشود. تابلوی اصلی که کنتورها در آن جمع شده‌اند، گاهی بدون برچسب، با کابلهای درهم و فیوزهایی که با سطح مقطع کابل‌ها نمی‌خواند بسته شده است. روشنایی راه‌پله و پارکینگ هم یا شب‌وروز روشن می‌ماند یا با تایمرهای ارزانی کار می‌کند که مدام خراب می‌شوند.
آیفون تصویری و دوربین مداربسته دو درخواست همیشگی مدیران ساختمان‌اند. در هر دو، کیفیت کابلکشی بیشتر از برند دستگاه اهمیت دارد: کابل مناسب، داکت جدا از کابل برق و جعبه‌تقسیم قابل دسترسی در هر طبقه. وقتی این زیرساخت درست باشد، تعویض یا ارتقای دستگاه در سال‌های بعد یک کار ساده است.
- برق مشاعات باید کنتور جدا و تابلوی مشخص داشته باشد و هر مدار آن برچسب بخورد.
- برای راه‌پله، سنسور حرکتی یا کلید زمانی خوب در هر طبقه هزینهٔ برق مشاعات را به‌وضوح پایین می‌آورد.
- ضبط‌کنندهٔ دوربین را در جای قفل‌دار و دور از رطوبت پارکینگ بگذارید.
خاموشی‌های تابستان: چه چیزی واقعاً کمک می‌کند
در تابستان‌های اخیر رشت هم مثل بقیهٔ کشور خاموشی برنامه‌ریزی‌شده داشته است. اولین سؤالی که می‌پرسم این است که در ساعت خاموشی واقعاً چه چیزی باید روشن بماند. برای مودم، چند چراغ، یخچال و پمپ آب، یک یوپی‌اس یا اینورتر با باتری مناسب کافی است و نیازی به سیستم بزرگ نیست. کولر گازی را با باتری روشن نگه داشتن، حسابی جدا و هزینه‌ای چند برابر دارد.
اگر هم قطعی برق و هم هزینهٔ قبض برایتان مهم است، سیستم خورشیدی هیبرید با باتری گزینهٔ جدی است. اما در هر حالتی، وصل کردن ژنراتور یا اینورتر به برق خانه باید با کلید تبدیل (چنج‌اور) انجام شود تا برق هیچ‌وقت به شبکه برنگردد؛ این هم برای جان مأمور برق مهم است و هم برای سالم ماندن دستگاه خودتان.
- هنگام وصل دوباره برق، نوسان و اضافه‌ولتاژ لحظه‌ای رایج است؛ یخچال، کولر و پکیج را با محافظ ولتاژ تأخیری وصل کنید.
- مدارهای ضروری را در تابلو جدا کنید تا یوپی‌اس فقط همان‌ها را تغذیه کند.
- باتری یوپی‌اس عمر محدود دارد؛ اگر چند سال است عوض نشده، در اولین خاموشی جواب نمی‌دهد.
صاعقه و حفاظت در برابر اضافه‌ولتاژ
رعدوبرق در پاییز و زمستان گیلان پدیدهٔ آشنایی است و بیشتر خسارت‌هایش از برخورد مستقیم صاعقه نیست، بلکه از اضافه‌ولتاژی است که از طریق شبکهٔ برق، کابل آنتن یا خط تلفن وارد ساختمان میشود. نتیجه‌اش برد سوختهٔ پکیج، تلویزیون، مودم یا دستگاه ضبط دوربین است.
راه حل اصلی، نصب سرج ارستر مناسب در تابلوی اصلی و در صورت لزوم در تابلوی واحدهاست؛ و سرج ارستر بدون ارت سالم تقریباً هیچ کاری نمی‌کند. برای ساختمان‌های بلند یا ساختمان‌هایی که روی بام پنل خورشیدی یا دکل آنتن دارند، طرح صاعقه‌گیر و همبندی سازه‌های فلزی بام را هم بررسی میکنم.
برق خورشیدی در رشت، بدون اغراق
رشت آفتاب یزد و کرمان را ندارد. روزهای ابری و بارانی زیاد است و تولید یک پنل در اینجا در طول سال به‌وضوح کمتر از مرکز ایران است. این به آن معنا نیست که خورشیدی در رشت بی‌فایده است؛ یعنی باید ظرفیت را از روی قبض‌های واقعی و تولید واقعی منطقه حساب کرد، نه از روی جدول‌های عمومی که برای شهرهای آفتابی نوشته شده.
باران مزیتی هم دارد: پنل‌ها تا حد زیادی خودبه‌خود شسته می‌شوند. ولی در رطوبت رشت، خزه و لجن روی لبهٔ پنل و گرد و غبار چسبیده در فصل خشک همچنان نیاز به شست‌وشوی دوره‌ای دارد. بام‌های شیروانی رایج در رشت هم باید پیش از نصب از نظر سازه و نقاط آب‌بندی بررسی شوند تا سوراخ‌کاری سقف بعداً به چکه ختم نشود.
مغازه و دفتر کار: سه‌فاز، اضافه‌بار و بازرسی
در مغازه‌های بازار و راسته‌های تجاری رشت، بار برق در طول سال‌ها بی‌برنامه زیاد شده است: یخچال ویترینی، کولر، دستگاه کارت‌خوان، روشنایی تبلیغاتی. انشعاب تک‌فاز با تابلوی کوچک اغلب جواب این بار را نمی‌دهد و نتیجه، قطع مکرر فیوز یا بدتر، گرم شدن کابل اصلی است. گاهی پخش درست بار روی سه فاز یا افزایش آمپراژ انشعاب، تنها راه حل پایدار است.
بیمه‌گرها و بازرس‌های ایمنی هم برای مغازه‌ها و دفترها بیشتر از گذشته به وضعیت تابلو، ارت و کلید محافظ جان حساس شده‌اند. پس از اصلاح، گزارش مکتوب شامل نتایج تست ارت و عایقی تحویل میدهم که برای پرونده و ارائه به بازرس قابل استفاده باشد.
- هر وسیلهٔ پرمصرف (کولر، آبگرمکن، یخچال صنعتی) باید مدار و فیوز جداگانهٔ خودش را داشته باشد.
- سیم‌سیار و چندراهی دائمی پشت یخچال ویترینی، یکی از رایج‌ترین علت‌های آتش‌سوزی مغازه است.
- تابلوی مغازه را هر چند سال یک بار با دوربین حرارتی یا دست‌کم سفت کردن ترمینال‌ها سرویس کنید.
خدمات برق در رشت
- برق‌کاری ساختمان سیمکشی کامل یا جزئی، عیب‌یابی قطعی و کلید محافظ جانی که با باران قطع می‌کند، و نصب چاه ارت متناسب با خاک مرطوب رشت. در خانه‌های قدیمی بافت مرکزی، اول بررسی میکنم چه چیزی قابل نگه داشتن است.
- سیستم خورشیدی طراحی بر اساس قبض واقعی و تولید واقعی رشت، نه وعدهٔ کلی. برای خاموشی‌ها، سیستم هیبرید با باتری و کلید تبدیل استاندارد اجرا میکنم.
- خانهٔ هوشمند هوشمندسازی آپارتمان‌های رشت بیشتر با سیستم بی‌سیم و بدون تخریب انجام میشود. کنترلر محلی است تا با قطع اینترنت، خانه از کار نیفتد.
- دزدگیر و سیستم امنیتی دزدگیر برای خانه، مغازه و دفتر کار، با سنسورهایی که در رطوبت و گرد و غبار آژیر بی‌جا نمی‌زنند. باتری پشتیبان را برای ساعت‌های خاموشی حساب میکنم.
- دوربین مداربسته دوربین مداربسته برای مجتمعهای مسکونی، پارکینگ و مغازه، با دوربین و اتصالات مقاوم در برابر باران. جانمایی را طوری انجام میدهم که چهره و پلاک قابل تشخیص باشد.
- آیفون تصویری و صوتی نصب و تعویض آیفون تصویری در مجتمعهای چندواحدی رشت، از جمله جایگزینی آیفون صوتی قدیمی بدون کابلکشی کامل. پنل ورودی را با سایه‌بان و درجهٔ حفاظت مناسب نصب میکنم.
- تابلو برق فشار قوی و ضعیف تابلوی اصلی ساختمان، تابلوی واحد و تابلوی مغازه، با برچسب‌گذاری کامل و سرج ارستر. برای مغازه‌های پربار، تقسیم بار سه‌فاز را هم انجام میدهم.
- مشاوره و بازرسی فنی بازدید پیش از خرید یا اجارهٔ آپارتمان و مغازه در رشت، با گزارش مکتوب از وضعیت سیمکشی، تابلو و ارت. این کار پیش از هزینه کردن است، نه بعد از آن.
سؤالات رایج دربارهٔ کار در رشت
برای کار برقی به رشت میآیید؟
بله. محل کار من گوراب زرمیخ است و تا رشت حدود چهل دقیقه راه است، برای همین کارهای رشت را با هماهنگی قبلی و معمولاً چند روز جلوتر برنامه‌ریزی میکنم. تماس بگیرید یا در واتساپ عکس بفرستید تا روز بازدید را مشخص کنیم.
هزینهٔ سیمکشی کامل یک آپارتمان در رشت چقدر است؟
بدون دیدن ساختمان عدد نمیدهم، چون عوامل زیادی در قیمت اثر دارند: متراژ و تعداد نقاط، سالم بودن یا نبودن لولههای داخل دیوار، میزان تخریب و ترمیم، نوع و برند سیم و کلید، و اینکه تابلو و ارت هم باید عوض شوند یا نه. پس از بازدید، برآورد مکتوب با فهرست کار و مصالح میدهم تا بتوانید مقایسه کنید.
چرا کلید محافظ جان خانه‌ام وقتی باران میآید قطع می‌کند؟
تقریباً همیشه یعنی جایی از مدار، معمولاً چراغ یا پریز بیرونی، قوطی تقسیمی که آب گرفته یا کابلی که از دیوار نم‌دار رد شده، به زمین نشتی دارد. کلید دارد درست کار می‌کند و نباید برداشته شود. با تست عایقی مدار به مدار، نقطهٔ نشتی را پیدا و اصلاح میکنم.
برای یک مجتمع در گلسار دوربین مداربسته نصب میکنید؟
بله، دوربین مداربستهٔ مجتمعهای مسکونی از کارهای رایج من در گلسار و منظریه است. پیش از برآورد، با مدیر ساختمان محل ورودیها، پارکینگ و لابی را بررسی میکنم و جانمایی را طوری پیشنهاد میدهم که تصویر به درد شناسایی بخورد. ضبطکننده و دسترسی موبایلی را هم برای مدیریت ساختمان تنظیم میکنم.
تست ارت و گزارش مکتوب برای گاز یا بیمه انجام میدهید؟
بله، مقاومت ارت را با دستگاه ارتسنج اندازه میگیرم و نتیجه را همراه با وضعیت کلید محافظ جان و تابلو در یک برگهٔ مکتوب تحویل میدهم. اگر عدد قابل قبول نباشد، راه اصلاح و هزینهاش را جداگانه توضیح میدهم. اینکه کدام نهاد چه فرمی میخواهد را پیش از بازدید از خودشان بپرسید تا گزارش همان نیاز را پوشش دهد.
شب یا در مواقع اضطراری هم به رشت میآیید؟
اگر بتوانم، بله، ولی قول زمان مشخص نمیدهم چون از رشت فاصله دارم. در موارد خطرناک مثل بوی سوختگی یا جرقه، اول کلید اصلی را قطع کنید و بعد تماس بگیرید؛ تلفنی کمک میکنم وضعیت را امن کنید و اگر نتوانم برسم، صادقانه میگویم.
سیمکشی کامل یک آپارتمان صد متری چند روز طول میکشد؟
برای آپارتمانی که لولههای داخل دیوارش سالم است و فقط سیم و کلید و پریز و تابلو عوض میشود، معمولاً چند روز کاری کافی است. اگر لولهکشی تازه و شیار زدن دیوار لازم باشد، زمان بیشتر میشود و گچکاری هم به آن اضافه میشود. زمان دقیق را پس از بازدید در برآورد مینویسم.
نصب برق خورشیدی در رشت با این همه باران به‌صرفه است؟
به هدف شما بستگی دارد. تولید پنل در رشت کمتر از شهرهای آفتابی است، پس سیستم باید بر اساس مصرف و تولید واقعی همین‌جا طراحی شود. برای پشتیبانی در خاموشی‌ها، سیستم هیبرید با باتری اغلب منطقی است؛ پیش از هر تصمیمی، قبض‌های یک سال را بررسی میکنم و حساب را بی‌تعارف میگویم.
پیش از خرید یک آپارتمان قدیمی در رشت، برق آن را بازدید میکنید؟
بله. سیمکشی، تابلو، ارت و کلید محافظ جان را بررسی و اندازهگیری میکنم و گزارشی مکتوب میدهم که بگوید چه چیزی سالم است، چه چیزی باید اصلاح شود و تقریباً چه حجمی از کار در پیش است. این گزارش در مذاکرهٔ قیمت هم به کارتان میآید.
آیفون صوتی قدیمی ساختمان را میشود بدون کابلکشی کامل تصویری کرد؟
در بسیاری از ساختمانها بله؛ سیستمهای دوسیمه امکان استفاده از بخشی از کابل موجود را میدهند. اما اگر کابل قدیمی آسیب دیده یا رطوبت خورده باشد، نتیجه پایدار نیست و کابلکشی تازه را پیشنهاد میکنم. این را پس از تست کابلهای موجود در بازدید میگویم.